Mu myaka yashize, isi yagiye ihura n'intambara mu bice bitandukanye. Uretse kuba zisenya ibikorwa remezo, zigahitana ubuzima bw'abaturage ndetse zigateza ibibazo by'ubuhunzi, zinagira ingaruka zikomeye ku bukungu bw'isi. Kimwe mu bintu abantu benshi bahita babona ni izamuka ry'ibiciro bya peteroli, lisansi n'ibindi bicuruzwa bya buri munsi.

Abantu benshi bibaza impamvu intambara yabereye mu gihugu kiri kure ishobora gutuma ibiciro by'ibiribwa cyangwa lisansi bizamuka no mu bindi bihugu. Igisubizo kiri mu buryo ubukungu bw'isi bukoramo. Muri iki gihe, ibihugu byinshi birahahirana kandi bishingirana, ku buryo ikibazo kibaye ahantu hamwe gishobora kugira ingaruka ku masoko yo hirya no hino ku isi.

Kuki peteroli ari yo ikunda kubanza guhenda?

Peteroli ni kimwe mu bicuruzwa bifatiye runini ubukungu bw'isi. Ikoreshwa mu nganda, mu gutwara abantu n'ibintu, mu buhinzi ndetse no mu gukora ibindi bicuruzwa byinshi.

Iyo intambara ibaye mu gihugu gikora cyangwa cyohereza peteroli nyinshi ku isoko mpuzamahanga, umusaruro ushobora kugabanuka cyangwa ubwikorezi bukabangamirwa. Hari n'igihe ibihugu bitinya ko ikibazo kizakomeza, bigatangira kugura peteroli nyinshi kugira ngo biyitegure. Ibi bituma ibisabwa ku isoko byiyongera mu gihe itangwa rigabanuka, maze ibiciro bikazamuka.

Iyo peteroli ihenze, n'ibindi bicuruzwa birazamuka

Peteroli ntiyifashishwa gusa mu binyabiziga. Ni ingenzi no mu nganda, mu gutwara ibicuruzwa no mu bikorwa byinshi by'ubukungu.

Iyo igiciro cyayo cyazamutse, amafaranga yo gutwara ibicuruzwa ava mu nganda ajya ku masoko na yo ariyongera. Abakora ibicuruzwa n'abacuruzi akenshi bongera ibiciro kugira ngo badahomba.

Ni yo mpamvu iyo lisansi ihenze, usanga n'ibiciro by'ibiribwa, imyenda, ibikoresho by'ubwubatsi n'ibindi bicuruzwa byinshi bizamuka.

Intambara ishobora no guteza ikibazo cy'ibiribwa

Ibihugu bimwe ni byo byohereza ku isi umusaruro munini w'ingano, ibigori, amavuta yo guteka cyangwa ifumbire. Iyo intambara ihungabanyije ubuhinzi cyangwa ubwikorezi bw'ibyo bicuruzwa, umusaruro ugabanuka.

Iyo ibicuruzwa bibaye bike ku isoko ariko ababikeneye bakiyongera, ibiciro byabyo birazamuka. Ni yo mpamvu rimwe na rimwe isi ishobora guhura n'izamuka ry'ibiciro by'ibiribwa n'ubwo ikibazo cyatangiriye mu gihugu kimwe gusa.

Wasoma n'iyi: Uburyo bwo gucunga umutungo wawe no kwirinda amadeni atari ngombwa

Ubwikorezi mpuzamahanga na bwo burahungabana

Ubucuruzi bw'isi bushingiye cyane ku gutwara ibicuruzwa hakoreshejwe amato, indege, gari ya moshi n'amakamyo.

Iyo intambara ifunze ibyambu, igahungabanya inzira z'ubwikorezi cyangwa igateza umutekano muke, ibicuruzwa bitinda kugera aho bikenewe. Ibi bituma bamwe babibura, abandi bakabigura ku giciro kiri hejuru.

Ni kimwe mu bituma ibiciro bikomeza kuzamuka no mu bihugu bitari mu ntambara.

Ingaruka ku bukungu bw'isi

Iyo ibiciro bya peteroli n'ibiribwa bizamutse, ubukungu bw'ibihugu byinshi burahungabana. Ibigo bikoresha amafaranga menshi mu gukora, ibicuruzwa bigahenda, abaturage bakagabanya ibyo bagura kubera ko ubushobozi bwabo buba bwaragabanutse.

Ibi bishobora gutuma ubukungu bw'ibihugu bukura buhoro, ishoramari rikagabanuka ndetse n'ibiciro bikomeza kuzamuka, ibintu abahanga bita inflation.

Wasoma n'iyi: Uko ifaranga ritakaza cyangwa rikongera agaciro

Ubushakashatsi bubivugaho iki?

Raporo z'Ikigega Mpuzamahanga cy'Imari (IMF) zigaragaza ko amakimbirane n'intambara biri mu bitera ihungabana rikomeye ku bukungu bw'isi, cyane cyane binyuze mu izamuka ry'ibiciro by'ingufu n'ibiribwa.

Banki y'Isi (World Bank) na yo ivuga ko ihindagurika ry'ibiciro rikunze kugera ku bihugu byinshi, cyane cyane ibitumiza ibicuruzwa byinshi mu mahanga.

Ku ruhande rw'Ikigo Mpuzamahanga Gishinzwe Ingufu (IEA), ubushakashatsi bugaragaza ko kugabanuka kw'itangwa rya peteroli ku isoko mpuzamahanga ari imwe mu mpamvu nyamukuru zituma ibiciro byayo bihita bizamuka.

Mu gihe Ishami rya Loni ryita ku Biribwa n'Ubuhinzi (FAO) rigaragaza ko intambara zikomeje kuba imwe mu mpamvu zituma isi ihura n'ibura ry'ibiribwa ndetse n'izamuka ry'ibiciro ku masoko mpuzamahanga.

Ese ibihugu byakora iki?

Abahanga bavuga ko igisubizo atari ugutegereza ko intambara zirangira gusa. Ibihugu bishobora kugabanya ingaruka zabyo binyuze mu kongera umusaruro w'imbere mu gihugu, gushora imari mu ngufu zisimbura peteroli, kubaka ibigega by'ibiribwa no gutandukanya amasoko bitumizaho ibicuruzwa.

Ibi bituma ubukungu bushobora gukomeza gukora neza n'ubwo habaho ihungabana ku rwego mpuzamahanga.

Mu isi ya none, intambara ntizigira ingaruka ku bihugu zibereyemo gusa. Zihindura n'uburyo ubukungu bw'isi bukora, zigatuma ibiciro bya peteroli, ibiribwa n'ibindi bicuruzwa bizamuka. Ubushakashatsi bwa IMF, World Bank, IEA na FAO bugaragaza ko amahoro ari imwe mu nkingi z'ingenzi zituma ubucuruzi bukora neza, ibiciro bigahama kandi ubukungu bw'isi bukomeza gutera imbere.