Indwara z’umutima ni zimwe mu mpamvu zikunze gutera impfu nyinshi ku isi. Ariko inkuru nziza ni uko indwara nyinshi z’umutima zishobora kwirindwa binyuze mu guhindura imibereho ya buri munsi. Dore zimwe mu nama z’ingenzi zagufasha kugira umutima muzima.
Fungura indyo iboneye ku kutima
- Irinde ibirimo: ibinure byinshi, umunyu mwinshi, isukari nyinshi, n’ibiryo byatunganyijwe mu nganda cyane.
- Hitamo: imbuto, imboga, ibinyampeke byuzuye (nk’umuceri utavanwaho igishishwa), ibinyamisogwe (nk’ibishyimbo), ibinyampeke, amafi, n’inyama zidafite ibinure byinshi.
Kora Siporo Kenshi
- Niba bishoboka, kora nibura iminota 150 y’imyitozo yoroshye (nko kugenda n’amaguru) cyangwa iminota 75 y’imyitozo ikomeye (nko kwiruka) buri cyumweru.
- Ongera ho imyitozo y’imbaraga (nk’iyifashisha ibiremereye) kabiri mu cyumweru.
Reka Itabi kandi wirinde abanywa Itabi
- Itabi ryangiza imitsi y’amaraso, rigatuma umuvuduko w’amaraso wiyongera, kandi rigabanya umwuka mwiza wa oxygen ugera mu mubiri.
- Iyo uretse itabi, uba ugabanyije cyane ibyago byo kurwara umutima.
Genzura umuvuduko w’amaraso
- Umuvuduko uri hejuru ntugaragaza ibimenyetso ariko ushobora guteza indwara z’umutima.
- Irinde umunyu mwinshi, kora siporo, kandi gerageza kugabanya stress.
Gira ingero z’inzoga zikwiye (cyangwa uyirinde)
- Inzoga nyinshi zongera umuvuduko w’amaraso kandi zigatera ibibazo by’umutima.
- Niba unywa:
- Abagabo: nturenze ibirahure 2 ku munsi
- Abagore: nturenze ikirahure 1 ku munsi
Gabanya stress
- Stress ihoraho ishobora guteza ikibazo ku mutima.
- Jya uharanira kuruhuka: kora imyitozo yo guhumeka, meditation, yoga, cyangwa ibindi bigufasha kuruhuka.
Jya kwisuzumisha buri gihe
- Genzura ibi bikurikira:
- Umuvuduko w’amaraso
- Cholesterol
- Isukari yo mu maraso
- Ibiro/ibipimo bya BMI
- Kwipimisha hakiri kare bituma indwara zidakomera cyangwa zishobora kwirindwa.
Sinzira amasaha ahagije
- Abantu bakuru bakeneye amasaha 7–9 yo gusinzira nijoro.
- Kuryama gake cyangwa nabi bishobora gutera umubyibuho, umuvuduko mwinshi w’amaraso, na diyabete.
Gumana ibiro bikwiriye
- Umubyibuho ukabije, cyane cyane uwo ku nda, ushobora gutera indwara z’umutima.
- Kurya neza no gukora siporo ni byo bizagufasha kugira ibiro byiza.
Ushobora kujya kuri Youtube yacu ukareba video irambuye niba wibaza uko wamenya ibiro bikwiye. Kanda hano.
Fata imiti nk’uko muganga yabitegetse
- Niba urwaye diyabete, umuvuduko ukabije w’amaraso, cyangwa cholesterol iri hejuru, fata imiti uko wayandikiwe.
- Ntugomba kureka imiti utabanje kubiganira n’umuganga.
