Mu isi yihuta, ifite umuvuduko udasanzwe n’ibihe bisaba byinshi, umunaniro (stress) wiyongereyeho ku buryo buteye impungenge. Ntugira ingaruka gusa ku mitekerereze no ku buzima bwo mu mutwe, ahubwo unaremerera uruhu, urugingo rugaragaza vuba impinduka zose ziba mu mubiri.
Uruhu ntirugarukira ku kuba igipfukisho cy’umubiri, ni umuyoboro uhuza imitekerereze n’amarangamutima. Iyo umuntu ahuye n’akaga cyangwa ubuzima bw’amaganya, uruhu rugaragaza izo mpinduka binyuze mu guhindura isura, ikorohera cyangwa rikava amaraso. Ubushakashatsi bugezweho bwerekana neza ko umunaniro ushobora kwangiza imikurire, ubwiza, n’imikorere y’uruhu.
Uko umunaniro uhindura imikorere y’uruhu
Umunaniro w’igihe kirekire ushyira umubiri mu buryo bita fight or flight, buhuza urusobe rw’imisemburo n’ubwonko. Iyo uko guhangayika gukomeje, urwego rwa cortisol ruzamuka mu maraso. Uyu musemburo, nubwo ubanziriza ubwirinzi, iyo uhoraho ushobora guca intege ubudahangarwa bw’uruhu.
Cortisol ituma uruhu rugira amavuta menshi, bikaba imvano y’ibiheri. Rwangiza kandi uturemangingo dusanzwe dukora ibishishwa by’uruhu, bigatuma rutakaza ubushobozi bwo kwisana no kwirinda uburozi bwo hanze. Mu bindi, cortisol ishobora gutera inflammation (impinduka zo mu mubiri zituruka ku mirimo y’uturemangingo tw’ubudahangarwa) igatera ububabare, urubavu cyangwa uruhu rwumagaye.
Ibimenyetso by’ingorane z’uruhu ziterwa n’umunaniro
Hari ibimenyetso bihanitse by’uruhu bigaragaza umunaniro, harimo ibiheri bitunguranye byibasira igice cy’akanwa cyangwa uruhu. Hari n’abahura n’indwara z’uruhu nka psoriasis, rosacea, na eczema, zose zigira ubukana iyo umuntu ahangayitse.
Aho kwitotomba gusa ku isura y’uruhu, ni ngombwa gusobanukirwa ko ibyo bimenyetso ari uburyo bw’umubiri bwo gutabaza. Urwego rw’imisemburo rusenyuka, uruhu rutitaho, n’uburibwe bwa hato na hato bushobora kuba intandaro yo kwiyongera k’ibibazo bisanzwe by’uruhu cyangwa gutera ibindi bishya.
Uko wafasha uruhu rwahungabanyijwe n’umunaniro
Kurinda uruhu uhereye ku mirire ni intambwe ya mbere y’ingenzi. Ibinyamavuta bifite intungamubiri nyinshi nka omega-3 (nk’amafi y’inyanja), imbuto zifite antioxidants, n’imboga z’icyatsi kibisi, bifasha uruhu kugarura ubudahangarwa. Kwinywera amazi menshi nabyo bifasha mu kurinda uruhu kuma no kwikuramo imyanda.
Kwita ku ruhu ntibigomba kuba akamenyero ko kwisiga amavuta gusa. Ni urugendo rurerure rufite aho ruhurira n’uburyo wita ku bwonko bwawe. Gukora gahunda yo kwita kuruhu ihamye, harimo gusukura uruhu mu gitondo n’ijoro, gukoresha serums(ubwoko bw’amavuta) zirimo vitamini C cyangwa E, ndetse no kurinda izuba, ni ingenzi cyane.
Imyitozo n’imyitwarire ifasha kugabanya umunaniro
Imyitozo ngororamubiri ni nk’umuti karemano. Kugenda n’amaguru, yoga, cyangwa kugorora ingingo bifasha umubiri gusohora hormone za serotonin n’endorphins, zifasha umutima kandi zigabanya cortisol. Ibi bituma uruhu rutabura kubona amaraso meza yihariye intungamubiri.
Ndetse n’uburyo bw’imyitwarire busanzwe burimo guhumeka witonze (deep breathing), gusenga, cyangwa kwiyumvira (mindfulness), bigira uruhare runini mu kuruhura ubwonko, bigatuma n’uruhu rwisubiza icyizere. Uko utekereza niko ubuzima bwawe buba bumeze, uruhu narwo ntirusigara inyuma.
Umwanzuro
Umunaniro ntugomba gufatwa nk’ikintu gisanzwe gusa. Ni icyorezo cy’umutuzo kigenda cyinjira gahoro gahoro mu buzima bwa buri munsi, kikageraho kikangiza n’urwego rw’uruhu. Gutega amatwi uruhu rwawe, kurugirira impuhwe no kugabanya umunaniro binyuze mu migenzo iboneye, ni imwe mu nzira yo kwiyubaka no kwita ku buzima mu buryo buhamye.
